1086- وعن أَبي مسعودٍ رضي اللَّه عنْه، قال: كانَ رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يَمْسحُ مَناكِبَنَا في الصَّلاة، ويقُول: « اسْتوُوا ولا تَختلِفوا فتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُم، لِيلِيني مِنْكُم أُولُوا الأَحْلامِ والنُّهَى ، ثمَّ الذينَ يلُونَهم، ثُمَّ الذِين يَلُونَهمْ » رواه مسلم.

 

1086- از ابو مسعود رضی الله عنه روايت است که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم شانه های ما را در نماز دست کشيده و می فرمود: برابر ايستاده شده و اختلاف نکنيد (که شانه های بعضی جلوتر از شانه های گروه ديگر باشد) تا دلهای شما با هم اختلاف نکند و بايد کسانيکه عاقل و بالغ اند، نزديک ايستاده شوند و باز کسانی که به آنها نزديک اند " مانند اطفال" و باز کسانی که به آنها نزديک اند. (مثل مخنث ها يا زنان).

ش:"فتختلف قلوبکم" يعنی آرزوها و ارادهء آن مختلف شود، در اينجاست که فتنه ها برانگيخته شده وحدت کلمه بهم خورده شوکت اسلام ومسلمين ضربه ديده دشمن چيره شده و عبادت کم و کارهای زشت وفساد ترويج می يابد.

 

1087- وعن أَنسٍ رضي اللَّه عنْهُ قال: قال رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « سَوُّوا صُفُوفَكُم، فَإنَّ تَسْوِيةَ الصَّفِّ مِنْ تَمامِ الصَّلاةِ » متفقٌ عليه.

وفي رواية البخاري: « فإنَّ تَسوِيَةَ الصُّفُوفِ مِن إِقَامة الصَّلاةِ » .

 

1078- از انس رضی الله عنه روايت است که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: صفهای خود را برابر کنيد، زيرا برابر کردن صفها از جملهء کمال نماز است.

و در روايتی از بخاری آمده: زيرا برابر کردن صفوف از جملهء اقامهء نماز است.

ش: در بارهء تسويه و برابر ساختن صفوف بايست گفت: با توجه به اخطارهای شديدی که درين مورد آمده لازم است، ائمهء مساجد در عملی ساختن آن قبل از شروع در نماز اهتمام ورزند تا رحمت حق شامل حال همه شده و نماز شان کامل شود. (مترجم)

 

1088- وعَنْهُ  قال: أُقِيمَتِ الصَّلاة، فأَقبَل عَلينَا رسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم بِوَجْهِهِ فقَال: «أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ وتَراصُّوا، فَإنِّي أَراكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي » رواهُ البُخَاريُّ بِلَفْظِه، ومُسْلِمٌ بمعْنَاه.

وفي رِوَايةٍ للبُخَارِي: وكَانَ أَحدُنَا يَلْزَقُ مَنكِبَهُ بِمنْكِبِ صاحِبِهِ وقَدَمِه بِقَدمِهِ » .

 

1088- از انس رضی الله عنه روايت است که گفت:

نماز اقامه شد (پس از اقامت نماز) و رسول الله صلی الله عليه وسلم بطرف ما روی آورده و فرمود: صفهای خود را برابر نموده و بهم پيوسته بايستيد، زيرا من شما را از پشت سرم می بينم.

و در روايتی از بخاری آمده که: و يکی از ما شانهء خد را به شانهء رفيقش و پايش را به پای رفيقش می چسباند.

 

1089- وَعَنِ النُّعْمَانِ بنِ بشير، رضيَ اللَّه عنهما، قال: سمعتُ رسولَ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يقول: « لَتُسوُّنَّ صُفُوفَكُم، أَوْ ليُخَالِفَنَّ اللَّه بَيْنَ وجُوهِكُمْ » متفقٌ عليه.

     وفي روايةٍ لمسلم: أَنَّ رسولَ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم كانَ يُسَوِّي صُفُوفَنَا، حتَّى كأَنَّما يُسَوّي بهَا القِدَاح، حَتَّى رَأَى أنَّا قَد عَقَلْنَا عَنْه. ثُمَّ خَرَج يَوْماً فَقَامَ حَتَّى كَادَ يُكَبِّر، فَرَأَى رجُلا بَادِياً صدْرُهُ مِنَ الصَّفِّ فقال: « عِبَادَ اللَّه، لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُم، أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّه بيْنَ وجُوهكُمْ» .

 

1089- از نعمان بن بشير رضی الله عنهما روايت شده که گفت:

از رسول الله صلی الله عليه وسلم شنيدم که می فرمود: هر آئينه شما صفهای خود را برابر خواهيد کرد، يا اينکه خداوند در ميان شما حتماً اختلاف خواهد انداخت.

و در روايتی از مسلم آمده که: رسول الله صلی الله عليه وسلم صفهای ما را برابر می نمود، حتی که گويی بوسيلهء آن قداح (چوبهای تير) را برابر می کند، تا اينکه ديد که مقصودش را فهميده ايم. سپس روزی بر آمد و استاد تا اينکه نزديک بود تکبير گويد و مردی را ديد که سينه اش از صف آشکار بود. پس فرمود: ای بنده ای خدا! يا حتماً صفهای خود را برابر خواهيد کرد و يا اينکه خداوند حتماً در بين شما اختلاف خواهد انداخت.

 

1090- وعنِ البرَاءِ بنِ عازب،رضي اللَّه عنهما، قال: كانَ رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، يَتخلَّلُ الصَّفَّ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلى نَاحِيَة، يَمسَحُ صُدُورَنَا، وَمَناكِبَنَا، ويقول: لا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ » وكَانَ يَقُول: إن اللَّه وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ على الصُّفُوفِ الأُوَلِ » رواه أبو داود بإِسناد حَسَن.

 

1090- از براء بن عازب رضی الله عنه روايت شده که گفت:

رسول الله صلی الله عليه وسلم به صف از يک گوشه تا گوشهء ديگر داخل شده سينه ها و شانه های مان را دست کشيده و می فرمود: اختلاف نکنيد (در صف) تا دلهای شما با هم اختلاف نکند و می فرمود که: همانا خداوند جل جلاله و فرشتگانش بر صفهای اول درود می فرستد.

 

1091- وعَن ابن عُمرَ رضيَ اللَّه عنهما، أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: «أَقِيمُوا الصُّفُوفَ وَحَاذُوا بَينَ المنَاكِب، وسُدُّوا الخَلَلَ، وَلِينُوا بِأَيْدِي إِخْوَانِكُم، وَلا تَذَرُوا فَرُجَاتٍ للشيْطانِ، ومَنْ وصَلَ صَفًّا وَصَلَهُ اللَّه، وَمَنْ قَطَعَ صَفًّا قَطَعهُ اللَّه » رواه أبو داود بإِسناد صحيحٍ.

 

1091- از ابن عمر رضی الله عنهما روايت  شده که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: صفها را درست نموده و شانه ها را بهم برابر کرده و خاليگاهها را ببنديد و برادرهای خود را با دست خود راست کنيد و گشادگی هايی برای شيطان مگذاريد و کسيکه صفی را پيوسته و وصل نمايد خداوند او را پيوسته می دارد (يعنی رحمتش را بر او نازل می کند) و کسيکه صفی را قطع کند، خداوند او را قطع می کند (يعنی از رحمتش او را دور می کند).

 

1092- وعَنْ أَنسٍ رضيَ اللَّه عَنْهُ أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « رُصُّوا صُفُوفَكُم، وَقَاربُوا بَيْنَها، وحاذُوا بالأَعْناق، فَوَالَّذِي نَفْسِي بيَدِهِ إِنَّي لأَرَى الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ منْ خَلَلِ الصَّف، كأنَّها الحَذَفُ » حديث صحيح رواه أبو داود بإِسناد على شرط مسلم.

 

1092- از انس رضی الله عنه روايت است که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: صفهای خود را محکم کنيد و آنها را بهم نزديک بگيريد (بين هر دو صف 3 گز باشد) و گردنهای خود را بهم برابر نمائيد، زيرا سوگند به ذاتی که جانم در دست اوست که هر آئينه من شيطان را می بينم که از خاليگاههای صفها مانند حَذَف (گوسفند سياه کوچکی که در يمن است) داخل می گردد.

 

1093- وعنهُ أَنَّ رسولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « أَتمُّوا الصَّفَّ المقدَّم، ثُمَّ الَّذي يلِيهِ، فَمَا كَانَ مَنْ نقْصٍ فَلْيَكُنْ في الصَّفِّ المُؤَخَّرِ » رواه أبو داود بإِسناد حسن.

 

1093- از انس رضی الله عنه روايت است که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: تمام کنيد صف پيش را، بعد صفی را که نزديک آن است و آنچه نقص است، بايد در صف آخر باشد.

 

1094- وعن عائشة رضي اللَّه عنها قالت: قال رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إِنَّ اللَّه وملائِكَتَهُ يُصلُّونَ على ميامِن الصُّفوف » رواه أبو داود بإِسناد عَلى شرْطِ مُسْلِم، وفيهِ رجلٌ مُخْتَلَفٌ في توْثِيقِه.

 

1094- از عائشه رضی الله عنها روايت است که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: همانا خدای بزرگ و فرشتگانش بر صفهای جانب راست امام درود می فرستند.

 

1095- وعَنِ البراءِ رضيَ اللَّه عَنْهُ قال: « كُنَّا إِذا صَلَّينَا خَلْفَ رسولِ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم أَحْببْبنَا أَنْ نَكُونَ عَنْ يَمِينِه، يُقبِلُ علَينا بِوَجْهِه، فَسمِعْتُهُ يقول: « رَبِّ قِنِي عذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ ­ أَوْ تَجْمَعُ ­ عبَادَكَ » رواه مسلم.

 

1095- از براء رضی الله عنه روايت شده که گفت:

چون پشت سر رسول الله صلی الله عليه وسلم نماز می گزارديم، دوست می داشتيم که از جانب راستش باشيم که بطرف ما روگرداند و از ايشان شنيدم که می فرمود: رب قنی عذابک... بار خدايا مرا در روزی که بندگانت را برمی انگيزی يا فرمود: گرد ميآوری از عذابت نگه دار.

 

1096- وعَنْ أَبي هُريرةَ رضِيَ اللَّه عنْه، قال: قالَ رسولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: «وسِّطُوا الإِمام، وَسُدُّوا الخَلَلَ » رواه أبو داود.

1096- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:

رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: امام را در وسط قرار داده و فاصله ها را بند کنيد.